Muur isoleren langs binnen: tips van een expert

Katrien Biesbroeck van Eurabo, expert in ecologische bouwmaterialen, geeft je een helder antwoord. Ze deelt haar uitgebreide kennis en praktische tips over de binnenisolatie. En ze vertelt je waarom dit een van de meest delicate vormen van isoleren is.

Schrijf je in op de Eurabo-nieuwsbrief en blijf op de hoogte, ook van andere opleidingen.

Hieronder ontdek je stap voor stap hoe je muren langs binnen isoleert zonder risico op bouwschade.

Waarom kiezen voor binnenisolatie?

In sommige situaties is de muurisolatie langs binnen de enige mogelijkheid.

Denk aan:

• erfgoedgebouwen waar het uiterlijk van de gevel behouden moet blijven,

• woningen met smalle voetpaden waar buitenisolatie niet toegestaan is,

• grensmuren met de buren.

Daarnaast is binnenisolatie vaak goedkoper dan buitenisolatie.

Maar besef wel  dat de binnenisolatie een delicate oplossing is. Vochtproblemen liggen op de loer, en een verkeerde aanpak kan meer schade veroorzaken dan besparen.

Daarom zijn de juiste stappen cruciaal. We onderscheiden vier belangrijke stappen.

Stap 1: Analyse van de bestaande toestand

Voordat je begint, moet je de staat van je muren en de omgeving goed analyseren,  de enige manier om onaangename en nare verrassingen te voorkomen.

Vocht: de grote vijand

Controleer of je muur geen last heeft van opstijgend vocht. Bij oudere woningen ontbreekt vaak een waterkering, waardoor vocht uit de fundering de muur intrekt. Dat kan je oplossen door muurinjectie of onderkapping.

Kijk ook naar andere vochtbronnen zoals opspattend water van wegverkeer, lekkende leidingen of regendoorslag.

Heeft je muur een zuidwestelijke oriëntatie? Dan krijgt hij veel regen en wind te verduren wat het risico op vochtproblemen verhoogt. Een dampopen waterdichting zoals een houten beplanking of eventueel kalkpleister kan hier een oplossing bieden.

Schade aan de muur

Is je buitenmuur beschadigd, bijvoorbeeld door vorst? Schilferen je stenen af? In dat geval kan binnenisolatie de situatie verergeren.

Ook aan de binnenkant moet je de bestaande situatie kritisch bekijken. Gipspleisters of andere vochtgevoelige afwerkingen moet je vooraf grondig verwijderen.

Houten balken

Heb je houten balken die in de muur steken? Controleer dan de staat ervan.

• Rotten ze al? Dan moet je ze vervangen of inkorten en vervolgens bevestigen tegen een randbalk.

• Zijn ze nog in goede staat? Dan kan je ze behouden, mits je zorgvuldig werkt.

Stap 2: Bepaal je ambitieniveau

Hoe dik wil je isoleren? Dat hangt af van je doelen en de eventuele subsidievoorwaarden.

• Premies voor isolatie: hiervoor moet de isolatie een warmteweerstand (Rd-waarde) van minimaal 2 m²K/W hebben. Dat betekent minstens 8 cm isolatie, en uitvoering van de werken door een gecertificeerde aannemer.

• EPB-eisen: bij een grote renovatie gelden vaak strengere eisen. Zo mag de U-waarde van de muur maximaal 0,24 W/m²K zijn. Dit vereist ongeveer 16 cm isolatie. Zorg ervoor dat je genoeg binnenruimte hebt voor een dergelijke dikte .

Bovenstaande termen even kort uitgelegd

• De warmteweerstand R van een (isolatie)materiaallaag geeft aan hoeveel weerstand die laag biedt tegen warmteverliezen. Het materiaaltype en de dikte van de laag zijn daar bepalend. Hoe groter de R-waarde, hoe meer weerstand tegen warmteverliezen.

• De warmtedoorgangscoëfficiënt U (W/m²K) is het omgekeerde van de warmteweerstand. Het geeft aan hoeveel warmte verloren gaat doorheen die (isolatie)materiaallaag. Hoe kleiner de U-waarde, hoe minder warmte verloren gaat.

Stap 3: Kies het juiste isolatiesysteem

Wil je de muur isoleren langs binnen, dan kan dit met een dampremmend of een capillair actief (dampopen) systeem. Beide hebben hun voordelen en aandachtspunten.

1. Dampremmend systeem

Een dampremmend systeem houdt vocht uit de isolatie maar maakt uitdroging naar binnen moeilijker.

Hoe ga je te werk bij een dampremmend systeem?

• Zet een houten structuur op 1-2 cm van de muur.

• Vul de hele ruimte (inclusief de spouw van 1-2 cm) met soepele isolatie, zoals Steico Flex. Vul ook de ruimte achter de stijlen. Sluit de isolatie goed aan tegen de bestaande muur.

• Bevestig OSB-platen als damprem en maak die volledig luchtdicht door de naden af te kleven en de platen rondom luchtdicht aan te sluiten op de volgende luchtdichte laag.

• Creëer een leidingenspouw om de luchtdichte laag intact te houden. Deze kan je bijkomend isoleren met Métisse katoenisolatie.

• Werk af met een dampopen plaat zoals Fermacell.

2. Dampopen systeem

Een dampopen systeem, ook wel capillair actief systeem genoemd, laat toe dat waterdamp migreert doorheen de muur. De capillair actieve materialen houden dit vocht vast in hun massa en geven het opnieuw af wanneer het droger is. Het systeem behoudt dus het ‘ademende’ karakter van de bestaande muur, zodat de vochthuishouding van die muur weinig verandert.

Sommige materialen zoals houtwolisolatie zijn niet volledig capillair actief, maar wel hygroscopisch, ze absorberen de waterdamp uit de vochtige omgevingslucht  en vormen daarmee een “capillair actief systeem light.” Je verkleeft ze met een capillair actieve kleefmortel op basis van leem of kalk. Die buffert dan het vocht in plaats van de isolatiematerialen zelf.

Hoe ga je te werk bij een dampopen systeem?

• Verwijder alle bestaande pleisters volledig; die zijn vaak niet geschikt om met vocht om te gaan. De muur moet perfect naakt zijn.

• Een heel oneffen muur vlak je best eerst uit met kalk of leem.

• Breng met een lijmkam  kleefmortel aan over het volledige oppervlak van de isolatieplaten Steico Internal of Isokurk.

• Druk de platen stevig tegen de muur zodat de lijm overal goed hecht.

• Werk de isolatie af met een pleisterlaag, eveneens in kalk of leem. Die vormt meteen ook de luchtdichte laag.

Enkele belangrijke aandachtspunten

1. Beperkte dikte van de isolatie
   Bij een dampopen systeem mag de isolatiedikte niet meer dan 8-10 cm bedragen. Een grotere dikte verhoogt het risico op bouwschade doordat de vochthuishouding uit balans raakt.
   Wil je strikte EPB-eisen halen (bijvoorbeeld 16 cm), dan moet je overschakelen naar een dampremmend systeem.

2. Alternatieve materialen
   Wil je de muur isoleren langs binnen in een dampopen systeem én ga je voor dikker, dan kan je gebruikmaken van IsoHemp-blokken of kalkhennepisolatie. Gemetste kalkhennepblokken kunnen aanzienlijk meer vocht opnemen en blijven functioneren bij dikkere isolatielagen tot wel 30 cm.

Stap 4: Besteed aandacht aan details

De details bepalen het succes van je binnenisolatie. Kleine fouten kunnen leiden tot grote problemen zoals warmteverlies en schimmel.

Ramen en deuren

Om koudebruggen te vermijden isoleer je de ramen met 2-3 cm isolatie tot tegen het raam.

Tussenvloeren

• Betonnen vloeren: breng over 50 cm een dunne strook isolatie aan tegen het plafond en de vloer. Bij deze zogenaamde retourisolatie  vertrek je van de muur, je overlapt 50 cm met het plafond, in het bovenverdiep overlap je 50 cm op de vloer, en dan ga je weer naar de muur.

• Laat de muurisolatie doorlopen ter hoogte van de houten vloeren. Eventuele plafond- en vloerafwerking wordt lokaal verwijderd. Je kan dezelfde dikte aanhouden. Ook hier goed aansluiten tegen de bestaande muur, zonder kieren. Je werkt de isolatie perfect luchtdicht af met OSB of een damprem door hem af te kleven op de roosteringsbalken.

Binnenmuren

Voorzie retourisolatie van 50 cm aan beide zijden van binnenmuren of gebruik een dikkere basisisolatie tegen de buitenmuur.

Ventilatie

Isoleren en ventileren hangen volledig samen. Zodra je isoleert, zal het binnenklimaat veranderen, warmer worden en dus vochtiger. Een goede ventilatie is daarom heel belangrijk! In combinatie met een goede luchtdichting voorkomt het grote warmteverliezen en vochtproblemen.

Kortom: waarom, wanneer en hoe je muur isoleren langs binnen?

Binnenisolatie (je muur isoleren langs binnen) vraagt om een doordachte aanpak. Door de bestaande toestand zorgvuldig te analyseren, de juiste materialen te kiezen en aandacht te besteden aan details, maak je de woning energiezuiniger en comfortabeler.